Deca se ne broje, deca se rađaju!

“Neretko se dešavaju priče o belog kugi, o padu nataliteta u državi, a kada se dešava nešto lepo, retko i neplanirano, kao što je rođenje naših trojki, nakon gašenja blica aparata, odlaganja mikrofona, zatvaraju se sva vrata!” započela je priču Marija iz Šapca.

Porodični odnosi, kao jedna od alternativa budućeg Građanskog zakonika, sadrže predlog da se majkama troje dece isplaćuje novčana naknada do punoletstva najmlađeg deteta. Kako do danas Predlog Građanskog zakonika nije usvojen, Srbija ostaje jedna od retkih zemalja koja još uvek nema isti. Postavlja se pitanje da li je Srbija spremna da uređenim porodičnim odnosima budućeg Građanskog zakonika da svoj doprinos natalitetu jedne nacije?!

Pomenuti prednacrt predviđa da se zaposlenim i nezaposlenim majkama troje dece, iz budžeta Republike Srbije kao i iz privatnih donacija, isplaćuje simbolična naknada države koja ne bi bila manja od 20.000 dinara na mesečnom nivou. Ipak, visina mesečne sume koju bi majke dobijale iz demografskog fonda za podsticaj rađanju, koji Vlada Republike Srbije tek planira da osnuje, zavisila bi od datih finansijskih mogućnosti budžeta Republike Srbije, koje bi za svaku godinu utvrđivalo Ministarstvo finansija.

Pravo na “demografsku naknadu” imale bi sve majke koje u trenutku stupanja na snagu Građanskog zakonika imaju troje dece, bez obzira na to da li su u bračnoj ili vanbračnoj zajednici, zaposlene ili nezaposlene, kao i one majke koje su decu rodile u više brakova. Naknada majkama sa troje dece isplaćivala bi se isključivo do punoletstva trećeg deteta, uz napomenu da retroaktivnih isplata ne bi bilo. Tako bi, na primer, majke čije je treće dete napunilo 18 godina pre stupanja zakona na snagu, ostale bez bilo kakve pomoći države. Kako retroaktivne pomoći nisu predviđene ovim zakonikom, to znači da bi majka čije treće dete u momentu stupanja zakonika ima 17 godina, iz budžeta primala mesečne naknade za treće dete za tu jednu godinu, odnosno do navršenog punoletstva deteta.

Iako su prošle godine od davanja predloga ovog zakonika, javna rasprava tek treba da pokaže da li će ovakav vid podrške podstaći rađanje.

Druge alternative države za podsticaj rađanja, kao što su poreske olakšice roditeljima, uračunavanje radnog staža majkama sa više dece, bile bi uređene posebnim propisima. Za sad ostaje nepoznanica šta je sa samohranim očevima troje dece, sa majkam koje su rodile decu uz biomedicinsku pomoć, kao i zašto bi naknadu primale samo majke za treće dete. Da li Srbija posle trećeg podvlači crtu, kao plod čiste reprodukcije!?

O ovoj temi razgovarali smo sa jednom šabačkom porodicom, koja je iščekujući drugo dete, na svet donela troje blizanaca, pa njihova porodica sad broji četvoro mališana.

“Kada smo saznali da čekamo trojke, što je prema tadašnjim informacijama verovatnoća 1 prema 800.000, u prvi mah bili smo zabrinuti zbog finansijskog stanja, ali zbog velike ljubavi prema deci, svesni retkosti takvih trudnoća, odučili smo da ipak ne smanjujemo broj dece, već da na svet donesemo sve troje. Iako je kuća sa četvoro mališana puna osmeha i igre, ponekad je teško obezbediti im ono što deca tog uzrasta treba da imaju ili da vide.  Od naše plate, koja ode na stambeni kredit, račune i pelene, skoro da ništa više ni ne ostane. Mi smo vredna i radna porodica, ali bi svakako pomoć, odnosno podrška države, itekako imala značaj“, kaže Marija iz Šapca.

Marija kaže da je dobrodošla svaka vrsta podrške majkama sa decom, upravo iz tog razloga se i oseća obezvređeno kao roditelj četvoro dece, jer oni nisu broj.  

„Naša deca nisu nikakav teret državi, nisu bila plan, bila su željena i postala su dar!” podelila je sa nama svoje iskustvo majka Marija.  

     Podsticaj države majkama za rađanje dece, podržava i Mira Lukić, neonatolog Opšte bolnice “Laza K. Lazarević” iz Šapca, jer smatra da će to doprineti povećanju broja novorođenčadi.

” Kad je broj rođene dece u pitanju, i dalje prednjače socijalno ugrožene porodice, međutim u poslednje vreme se takav trend menja i kod “intelektualki”, pa i kod žena starosne dobi 35, 40 pa i više godina, koje se opredeljuju na rađanje kako prvog, drugog, a neretko i trećeg deteta.

Novčani faktor je svakako jedan od odlučujućih za proširenje porodice, te bi i nezaposlenim ženama svakako trebalo pružiti podsticaj, neki vid sigurnosti kada je rađanje u pitanju“, kaže doktorka Mira Lukić .

Ako uzmemo u obzir podatak Republičkog zavoda za statistiku gde popis stanovništva iz 2015. godine broji 7.114.393 ljudi, što je za 383.469 manje u odnosu na popis stanovništva iz 2002. godine. Postavlja se pitanje, koliki demografski deficit treba da bude, odnosno da li je deficit od oko 30.000 ljudi godišnje dovoljno zabrinjavajući podatak, da se otvore oči i stane na put daljem nestajanju jednog društva!?

Ako uspemo da zajedno pobedimo egzistencionalni strah koji je sve više parališući,  sa malim podsticajem, podrškom i zaštitom majki i dece, postoji nada da se broje osmesi dece, a ne broj rođene dece.

Autor teksta: Dajana Antonić

Comments are closed.